Wanneer is het officieel een witte kerst?
Volgens het KNMI is het een witte kerst als er op beide kerstdagen om 9 uur 's ochtends in De Bilt een gesloten sneeuwdek is gemeten. Sinds 1901 gebeurde dat acht keer. De laatste keer was in 2010, daarvoor in 2009 en 1981. Twee witte kerstdagen achter elkaar, zoals in 2009 en 2010, is dus extra zeldzaam.
Het aantal keren dat er ergens in het land sneeuw lag met kerst is groter dan dit officiële aantal. Ook komt het veel vaker voor dat er op een van de twee kerstdagen sneeuw ligt of valt.
Meestal juist zacht
Rond kerst stijgt de temperatuur vaak. Dat komt door de zogenoemde kerstdepressie, die zachtere lucht naar West-Europa stuurt. Meestal is het op deze dagen tussen 5 en 10 graden. Sinds 1901 werd het in De Bilt op eerste kerstdag zeventien keer warmer dan 10 graden, voor het laatst in 2023.
Kerstdagen met vorst
Kerstdagen met vorst zijn in de minderheid. Negen keer bleef het in De Bilt sinds 1901 op eerste kerstdag de hele dag vriezen. Tweede kerstdag was veertien keer een ijsdag. Beide kerstdagen waren zeven keer ijsdagen, voor het laatst in 1970. De laagste temperaturen met kerst zijn -3,9 graden op eerste kerstdag 1961 en -4,6 graden op tweede kerstdag 1938.
De gladde kerst van 1994
Zo'n kerst kan ook gevaarlijk zijn. In 1994 was het voor het eerst na bijna tien jaar 's ochtends winters met matige vorst. Vooral op de avond van eerste kerstdag viel regen op een bevroren ondergrond, ijzel, waardoor de wegen ijsbanen werden. Twaalf mensen kwamen door de gladheid om het leven. Meer over ijzel lees je in ons artikel over gladheid.
En in de toekomst?
Het KNMI schreef in 2017 dat de kans op een witte kerst de komende decennia steeds verder afneemt. Door het opwarmende klimaat neemt het aantal potentiële sneeuwdagen af: dagen waarop de gemiddelde temperatuur onder nul blijft. In De Bilt waren dat er in 1981-2010 gemiddeld 21 per jaar. Rond 2050 verwacht het KNMI er in het warmste scenario nog vier per jaar, in het meest gematigde scenario tien. Aan het eind van de eeuw is dat in het warmste scenario hooguit één.
Op de koude dagen die overblijven waait de wind bovendien vaker uit het oosten. Die voert droge lucht aan, waardoor de kans op sneeuw op die dagen kleiner wordt.
Wat het weer wordt met kerst?
Dat weet niemand ver van tevoren. De verwachting voor de komende dagen, ook voor de kerstdagen zodra ze binnen bereik zijn, vind je op de pagina van jouw plaats.